Koliber z lodu. Radar NISAR pokazuje Antarktydę, której nie widać w zwykłym zdjęciu

Audio

Czytaj na głos

Autor: admin 20 sierpnia 2026, 19:00 3 min czytania Świat

Fałszywobarwny obraz radarowy nunataka Zaterjavshijsija we wschodniej Antarktydzie, otoczonego spękanym lodem. — Radarowy obraz nunataka Zaterjavshijsija we wschodniej Antarktydzie. Zielone linie wskazują silnie spękany lód, a magenta — bardziej regularne powierzchnie, między innymi gładki lód. Dane zarejestrował radar pasma L sate

Plakat wydarzenia: Górski bieg po Karkonoszach

Koliber z lodu. Radar NISAR pokazuje Antarktydę, której nie widać w zwykłym zdjęciu

Na radarowym obrazie Antarktydy widać kształt przypominający kolibra. To nie ilustracja, lecz zapis spękanego lodu opływającego samotny nunatak — i efektowny pokaz możliwości misji NISAR, która w 2026 roku weszła w regularną fazę naukową.

Klucz do odczytania tej kompozycji tkwi w jej kolorach. Nie są to barwy Antarktydy widzianej ludzkim okiem, lecz kodowanie danych radarowych: magenta i zieleń odpowiadają różnym sposobom odbicia spolaryzowanych mikrofal.

NASA identyfikuje widoczny obiekt jako nunatak Zaterjavshijsija we wschodniej Antarktydzie. Wystaje on z płynącego w stronę oceanu strumienia lodu. Zielone linie pokazują lód silnie spękany szczelinami, natomiast magenta oznacza bardziej regularne powierzchnie, w tym gładki lód.

Zamiast zwykłego zdjęcia — pomiar mikrofal

Radar z syntetyczną aperturą, określany skrótem SAR, wysyła mikrofale i analizuje sygnał odbity od powierzchni. Dlatego może zbierać dane zarówno w dzień, jak i w nocy, a także przez chmury. Wynik należy czytać jako mapę pomiaru, a nie fotografię w naturalnych barwach.

Różne powierzchnie odbijają mikrofale w odmienny sposób. Dzięki temu na obrazie można rozróżnić między innymi gładki lód oraz obszary pocięte szczelinami. Kształt „kolibra” jest więc efektem układu terenu, spękań i sposobu zakodowania danych radarowych, a nie przedstawieniem ptaka.

Dwa pasma i regularny powrót nad Ziemię

NISAR to wspólna misja NASA i indyjskiej ISRO. Satelita wystartował 30 lipca 2025 roku z Satish Dhawan Space Centre w Indiach, a na początku stycznia 2026 roku rozpoczął fazę operacji naukowych. Jak wynika z opisu misji NASA, instrument korzysta z dwóch pasm radarowych: L o długości fali około 24 cm oraz S o długości około 9,4 cm.

Dłuższa fala L lepiej przenika przez korony drzew i suchą roślinność, natomiast pasmo S jest wrażliwe na drobniejsze elementy powierzchni. Najważniejsze parametry obserwacji obejmują:

pełny cykl powtórzeniowy trwający 12 dni, obejmujący przelot wznoszący i opadający;
średni ponowny pomiar tego samego obszaru co około sześć dni;
szerokość pasa obrazowania przekraczającą 240 km;
rozdzielczość od 3 do 10 metrów, zależnie od trybu akwizycji.

Regularny powrót nad te same miejsca pozwala porównywać kolejne pomiary. Interferometria może wskazywać przesunięcia powierzchni rzędu centymetrów, a w długich seriach także zmiany mierzone w milimetrach rocznie. To seria obserwacji, a nie pojedynczy efektowny kadr, jest najważniejszą cechą tej misji.

Od lodowców po lasy

Antarktyczny obraz jest przykładem szerszego zastosowania NISAR. Dane mają pomagać śledzić ruch lodowców, deformacje związane z trzęsieniami ziemi, osuwiska i osiadanie terenu. W innych środowiskach radar może dostarczać informacji o wilgotności gleby oraz zmianach w lasach i mokradłach.

Dane NISAR są udostępniane otwarcie, więc mogą korzystać z nich uczelnie, służby kryzysowe, administracja i firmy. Trzeba jednak rozróżniać oba pasma: produkty L-band i S-band mają różne kanały dystrybucji oraz różny poziom bieżącego przetworzenia.

Jak czytać obraz? Magenta oznacza bardziej regularne powierzchnie, między innymi gładki lód. Zielone linie wskazują silnie spękany lód. Pomiar wykonano w sierpniu 2025 roku, a materiał opublikowano 21 lipca 2026 roku. Kredyt: NASA/JPL-Caltech.

Obraz przypominający kolibra jest więc nie tyle fotografią niezwykłego kształtu, ile demonstracją innego sposobu patrzenia na Ziemię. Dane radarowe uzupełniają zwykłe zdjęcia o pomiar zmian niewidocznych w naturalnych barwach — wykonywany regularnie i niezależnie od pory dnia oraz zachmurzenia.

Zapowiedź wydarzenia

Górski bieg po Karkonoszach to poranny bieg terenowy z widokiem na karkonoskie szlaki. Wydarzenie zaplanowano od 30 czerwca do 5 sierpnia 2026 roku w Karpaczu. Start przy dolnej stacji kolei o godz. 11:00.

Zobacz szczegóły wydarzenia: Górski bieg po Karkonoszach